TĂNG QUỐC PHIÊN GIA THƯ – KHUYẾN HỌC – 8

By

·

7–10 phút

TĂNG QUỐC PHIÊN GIA THƯ

PHẦN KHUYẾN HỌC – 8: Ghi chép và phỏng theo nên được thực hành cùng lúc

Dịch (láo): A Tĩnh

—

Lời răn dành cho Kỷ Trạch nhi:

Nhận được thư con bẩm ngày 19 tháng 9, biết ngũ trạch bình an.

Con đã sắp đọc xong “Thuyết văn”, chuẩn bị đọc sang chú giải và chú thích của các kinh rồi bắt tay vào nghiên cứu từ chương. Cha xem từ chương của người Hán, chẳng ai mà không tinh thông nghiên cứu chú giải cổ văn, như Tương Như, Tử Vân, Mạnh Kiên đều có một bộ giáo khoa chuyên nghiên cứu chú giải văn tự cổ, “Văn tuyển” chép lại văn của ba người này nhiều nhất. Trên phương diện cổ văn, nên lập chí noi theo ba người này cùng với Tư Mã Thiên, Hàn Dũ, tổng cộng năm người. Bởi văn của năm người này đều là tinh tuyển của những nghiên cứu chú giải văn tự cổ, chẳng vọng ngôn lấy một chữ nào.

Về phương diện nghiên cứu chú giải cổ văn, con đã có kiến giải sơ lược, vừa hay có thể ra sức học theo các từ chương này. Sau khi xem xong “Thuyết Văn” thì có thể đọc kĩ “Văn tuyển”. Vừa đọc kĩ, vừa chép lại, vừa làm văn, để học hỏi noi theo. Phàm là những từ lạ lùng, những lời răn khó hiểu nhưng thâm thúy cổ xưa, không chép lại ắt không nhớ được, không bắt chước không thể quen dùng. Từ thời Tống trở về sau, người có năng lực văn chương thì không giỏi về văn tự cổ, các nhà nho quốc triều thì giỏi văn tự cổ nhưng không biết văn chương, từ nhỏ cha đã nhìn ra được bí quyết trong đó nhưng bởi vì việc đời phức tạp lại ra trận lâu năm, không học đến nơi đến chốn, đến nay vẫn vì thế mà nuối tiếc khôn nguôi. Về tư chất bẩm sinh của con, đọc sách thì giỏi nhưng làm văn thì kém. Quá kém về phương diện này, ắt do không đọc hiểu xác đáng cái dụng ý và khí thế văn chương của cổ thư. Trước mắt nên bỏ thời gian bồi đắp chỗ khuyết, dốc sức đọc “Văn tuyển”, chép lại và phỏng theo đều phải làm, không được bỏ cái nào. Đến khi văn chương đã có đôi chút tiến bộ, từ đó về sau sôi kinh nấu sử, sẽ thấy cái nào cũng dễ dàng hơn.

Thời gian này việc quân thuận lợi. Hai chú Nguyên, Quý đều ép đến dưới thành Kim Lăng. Nay sắp gửi hai bức thư của chú Nguyên về nhà. Hai quân của chú Quý tiến quân quá kíp, đường lui Vu Hồ vân vân đều trống vắng, cực kỳ đáng lo. Cha hiện đang chuẩn bị binh mã để vá lại tổn khuyết này, không biết kết quả có sơ suất gì không?

Cha khỏe mạnh bình an. Chỉ có công việc bề bộn, số thư phải đáp chồng chất quá nhiều, chuyện khác hãy còn đang xử lý, trong nhà có thể yên tâm. Thư này đưa cho chú Trừng xem qua. Cha rất nhớ mùi vị lá trà quê ta, mong gửi gấp đến đây để dùng. Địch Sanh thủ thị.

Ngày 14, tháng 5, Đồng Trị nguyên niên.

Bình giải:

Tăng Quốc Phiên dạy con cháu mình khi sáng tác thơ văn, đầu tiên là phải chú trọng đến tu từ, cũng có nghĩa là phải bỏ công sức vào mà chọn từ đặt câu. Trong nhật ký của mình, ông từng cảm thán cổ nhân sử dụng ngôn từ chữ nghĩa biến hóa vô cùng, ông bảo: Cái hay của cổ nhân chỉ là cách thức đặt câu biến hóa khôn lường. Đồng thời chủ trương ngôn ngữ văn tự trong văn chương cũng phải biến hóa muôn hình vạn trạng, thế nên, ông dạy con mình phải học theo những người như Tư Mã Thiên và Hàn Dũ.

Chúng ta đều biết, làm gì cũng cần có hình mẫu để noi theo. Hình mẫu không chỉ có thể xây đắp cho mình một mục tiêu cao xa, hơn nữa còn có thể cung cấp các phương pháp khả dĩ, đây chính là cái gọi là biện pháp nhập môn đơn giản nhất. Mô phỏng văn chương chính là ví dụ chứng minh điển hình. Chỉ cần bỏ thời gian ra là được, sau đó nhất định có thể đạt tới trình độ “màu xanh từ màu lam mà có nhưng còn hơn cả màu lam”, sáng tạo ra một khoảnh trời riêng cho mình.

Không chỉ mình Tăng Quốc Phiên mà thánh hiền cổ đại cũng học tập theo kinh nghiệm của bậc hiền tài ngày trước để đạt được mục đích tu thân. Vương Hi Chi là một trong số đó. Từ năm bảy tuổi Vương Hi Chi đã bắt đầu luyện tập thư pháp, ông vô cùng sùng bái bậc đại thư pháp gia thời Đông Hán là Trương Chi, chỉ trong một khoảng thời gian, ông đã đọc nhuần nhuyễn tác phẩm nghiên cứu thư pháp của các triều đại trước, khổ sở luyện viết đến si mê, bất luận là khi đi hay khi ngồi ông đều phỏng theo tư thế của các thư pháp gia trứ danh mà không ngừng dùng ngón tay vẽ chữ lên vạt áo. Thời gian lâu dần, ngay cả vạt áo của mình cũng bị chính ông vẽ rách. Để theo kịp Trương Chi, ông vừa ngao du khắp núi sông thắng cảnh tổ quốc vừa ra sức học tập thư pháp của tiền nhân, dần dần hình thành phong cách độc đáo của riêng mình. Mỗi ngày sau khi viết chữ xong, ông đều ra cái ao trước nhà để tẩy rửa bút và nghiên mực, dần dà, nước trong ao cũng bị biến màu đen như mực. Người ta gọi cái ao này là ao mực. Sau cùng, Vương Hi Chi trở thành thư pháp gia trứ danh thời Đông Tấn, được hậu thế gọi là “Thư thánh”.

Từ đó có thể thấy, khéo tổng hợp các kinh nghiệm và giáo huấn của người xưa mới có thể rút ra được tri thức mới, mở ra một con đường mới, phát triển theo một hướng mới.

Ngoài ra, Tăng Quốc Phiên còn cảnh báo con mình khi đọc văn chương cần phải vừa đọc kĩ vừa ghi chú, vừa viết ra, làm vậy mới đạt được mục tiêu học hỏi phỏng theo. Bởi vì trong mắt ông, những chữ lạ lẫm và giải nghĩa uyên thâm trong văn chương ấy, nếu không dùng cách chép lại thì rất khó mà nhớ được. Thế nên chép lại có thể giúp ta tăng cường trí nhớ. Sau này khi viết văn có thể vận dụng những câu chữ này vào văn chương của mình. Cũng có nghĩa là cùng lúc thực hiện song song cả hình thức chép lại và mô phỏng, là một bước không thể thiếu để nâng cao năng lực làm văn.

Vậy làm sao để thực hiện song song cả phỏng theo và chép lại? Đầu tiên, ngoại trừ việc mô phỏng câu văn của cổ nhân để làm phong phú ngôn ngữ của mình ra, Tăng Quốc Phiên còn yêu cầu con cháu mình phải chăm chỉ ghi chép, phân loại những câu văn đẹp đẽ mà mình đã từng đọc rồi chép ra một quyển sổ nhỏ, dùng khi cần biểu đạt cảm xúc. Tiếp đó, Tăng Quốc Phiên yêu cầu con mình phải phân biệt theo kinh, sử, tử, tập, làm vậy mới tiện tra cứu. Muốn chép cần phải đọc kĩ rồi học theo, đạt đến “quen miệng thốt ra” mới coi như hoàn tất việc ghi chép.

—

A Tĩnh:

Cảm giác cái tiêu đề được chọn ra dễ gây hiểu nhầm nên nói thêm chút. Nên hiểu cái mô phỏng này là học tập và kế thừa, từ đó phát huy phát triển ra thành cái riêng mang dấu ấn cá nhân của mình, không phải mô phỏng theo kiểu trích dẫn nguyên văn. Kiểu tầm chương trích cú có thể có lợi khi bình luận hoặc tranh luận về văn chương, lịch sử chứ không có lợi cho việc viết. Cần hình mẫu để biết thế nào là chuẩn mực, thẩm mỹ văn chương của một người cũng được xây dựng từ những cái được dùng làm hình mẫu này. Tiếp đó từ cái được cho là chuẩn mực cũng có các đo lường cụ thể giúp ta biết mục tiêu ta cần đạt tới là gì, trình độ của mình hiện tại đang ở đâu, muốn đạt tới trình độ như kia thì phải làm như thế nào. Sau khi đã nắm chắc cơ bản, có nền tảng vững chắc thì phát triển theo hướng riêng. Một cái cây có thể cao lớn khỏe mạnh là nhờ có một bộ rễ chắc khỏe, mục đích là để cái cây sinh trưởng và phát triển tốt. Cái nền tảng ấy là vậy chứ không có nghĩa là thuộc lòng, mô phỏng, bắt chước thì cứ rập khuôn. Rập khuôn ngược lại là giống như chặt đứt mọi cành nhánh phát triển của một cái cây tràn đầy nhựa sống, nếu vậy thì có một bộ rễ khỏe cũng chẳng để làm gì.

ĐĂNG KÝ RÌNH MÒ

MỤC LỤC

0
Các hạ muốn nói gì thì click đây!x