YẾN LŨY QUÁI ĐÀM
Chương 19: Gỗ âm trầm
Dịch (láo): A Tĩnh
#yenluyquaidam #yenluysinh
—
Cuối triều Thanh, nơi nào đó ở Giang Tô có một hương thân họ Chu, là một nhà giàu bạo phát, làm ăn lớn với người nước ngoài. Nhà mới phất lên, đương nhiên phải xây trạch viện. Ông ta mua lại một tòa trạch đệ của một dòng dõi sa sút trên trấn, chuẩn bị dở đi xây lại. Lúc dở đến góc đông bắc, thợ mộc đột nhiên nói đào ra được vật gì. Chủ cũ của ngôi nhà này là thế gia trong vùng, hương thân họ Chu nghe nói có đồ liền vội vã đến xem, nhưng chỉ thấy là một chiếc hộp gỗ đen vuông vức tầm một thước, không có hoa văn trang trí, mở ra xem thử chỉ thấy ít bùn đất, ngoài ra chẳng có thêm gì. Ông ta cũng chẳng để bụng, vứt qua một bên. Ngược lại là người vợ của hương thân họ Chu vốn quen sống khổ từ lúc ông ta còn chưa phất, thấy chiếc hộp gỗ đen còn nguyên vẹn không sứt mẻ gì thì cầm lên rửa sạch, mà màu đen trên hộp lại hoàn toàn chẳng có chút loang lỗ không đều, cũng không xấu lắm, bèn bỏ trong nhà củi để chứa đồ lặt vặt.
Dở nhà rồi xây nhà mới. Có điều hương thân Chu muốn xây là nhà lầu kiểu tây, hơn nữa còn muốn xây bốn tầng. Thời nay nhà bốn tầng đương nhiên chỉ là nhà rất thấp nhưng khi ấy cả dải Giang Chiết gần như đều chỉ là nhà kết cấu gỗ, nhà kiểu tây lại càng ít hơn, đừng nói là xây tận bốn tầng. Vào thời ấy đây quả thực là một công trình lớn. Nhà hương thân họ Chu có tiền, mời cả người Tây sang giám công, nguyên vật liệu dùng để xây dựng cũng đều nhập khẩu từ nước ngoài vào, bởi thế từ lúc còn đang xây đã trở thành đề tài cho người ta bàn tán, người đến góp vui đông như trẩy hội. Khi nhà mới đã cất xong nóc, người đến ngó nghiêng phải nói đông như quân Nguyên, cả trấn hơn vạn người thì ít nhất quá nửa đổ dồn về nhà của hương thân Chu. Hương thân Chu nở mày nở mặt, người đến càng nhiều ông ta càng đắc ý, bởi thế ai đến cũng mời, còn rót trà nước ra chiêu đãi. Mãi đến khi cảm giác mới mẻ ban đầu qua đi, ít người đến tham quan lại, ông ta mới cho cả nhà dọn vào.
Vừa mới dọn vào, phải bố trí phòng ốc. Hương thân Chu chỉ là một thương nhân cơ mà cũng biết học đòi phong nhã, mua tới mấy bức tranh chữ của danh nhân. Lúc bố trí trung đường, hương thân Chu nghe thấy hai người gia nhân cãi nhau liên hồi. Ông hỏi, một người gia nhân nói mình đang treo tranh, rõ ràng là đã treo ngay ngắn rồi vậy mà người kia cứ khăng khăng nói là bị xéo. Treo tranh chẳng qua chỉ cần đóng cái đinh, sau đó treo cuộn trục lên thôi mà. Hương thân Chu nhìn thử rồi chau mày nói: “Đúng là hơi xéo.” Người gia nhân này nghe ông chủ cũng nói vậy, bất giác giật mình, ấm ức nói: “Lão gia, tôi còn lấy thước đo, dây thừng hai bên cũng dài bằng nó, không thể nào xéo được.” Nói đoạn, gã cầm một cây thước đến. Lúc treo trục cuộn tranh, chỉ cần một cây đinh nhưng nếu như không treo được ngay chính giữa dây thừng thì đúng là sẽ bị xéo. Nhưng hương thân Chu đo thử thì lại phát hiện đúng là treo ngay chính giữa, cơ mà đứng xa nhìn lại thì quả thực vẫn thấy hơi xéo một chút. Ông ta thấy hơi khó hiểu, xem kĩ hồi lâu đến khi có gia nhân hớt ha hớt hải bước ra, đá đổ thùng nước cạnh cửa, nước chảy hết theo hướng tây, ông ta mới bàng hoàng sực tỉnh, bảo người cầm chén nước đặt lên xà nhà ở hai hướng đông tây. Nước vừa mới được đặt lên liền thấy nước trong chén nghiêng về phía tây, cả căn nhà này quả nhiên đông cao tây thấp rồi. Hương thân Chu ngẩn người, căn nhà cũ là kết cấu gạch với gỗ, móng đất không sâu, thời gian lâu dần sẽ chìm nhưng ngôi nhà này của ông là kiểu tây, nền đất ban đầu được rót cho không ít bùn, cho dù nền đất có lún thì cũng không nhanh như vậy được, lẽ nào dạo trước người tới đây đông quá, đè cả cái nhà thành đông cao tây thấp luôn chăng? Vốn dĩ nếu không biết thì cũng thôi kệ cho xong nhưng giờ đã biết rồi, lòng hương thân Chu thấy khó chịu lắm, bèn bảo người Tây giám công trở lại xem sao. Giám công người Tây kia kiểm tra qua, ngạc nhiên nói: “Quái thật, nền đất đúng là nghiêng rồi, phía tây chìm xuống 5 cm, chắc chắn là chất đất ở đây nhão quá.” Hương thân Chu hỏi có cách nào chữa cháy không, người Tây lắc đầu bảo: “Trừ khi đập ra xây lại, không còn cách khác.” Căn nhà vừa mới xây xong, lý nào lại đòi đập ra xây lại, hương thân Chu càng thấy khó chịu trong mình. Giám công người Tây nói với ông ta, còn có một cách trị ngọn không trị gốc, chính là cố gắng dời mọi sinh hoạt sang phía đông, đừng sang phía tây, làm vậy phía đông chịu áp lực lớn, có khi có thể từ từ lún xuống không chừng. Hương thân Chu nghĩ bụng cũng không còn cách khác, chỉ đành vậy thôi, một đại trạch viện vừa mới xây xong, kết quả quá nửa số người chỉ sinh hoạt ở phía đông, phía tây chỉ dùng để chứa đồ linh tinh lặt vặt.
Qua được nửa năm, phía tây ngôi nhà càng lún càng thấp, giờ mà đứng ở ngoài nhìn cũng nhìn ra ngôi nhà này bị nghiêng. Hương thân Chu hết cách, nghĩ bụng xem ra chỉ đành dở ra xây lại thôi, có điều mới vừa xây có nửa năm mà đã dở ra ngay thì đúng là không cam tâm thật. Đương lúc do dự chưa quyết, có một hôm gia nhân đến báo, ngoài cửa có một vị tăng vân du xin gặp chủ nhà. Tăng vân du là hòa thượng đi khắp bốn phương, hương thân Chu thầm nghĩ quá nửa là tới hóa duyên rồi, nhà mình xây sắp không ở nổi nữa, có khi là do ít làm việc thiện quá, thế là liền đích thân lấy chút tiền ra đưa ông ta. Ra ngoài gặp, thấy vị tăng vân du này vai u thịt bắp, thậm chí là thô tục. Thấy hương thân Chu đích thân đến đưa tiền, vị tăng vân du này hết sức cảm kích, chấp tay nói: “Thí chủ đúng là thiện nhân.” Nhận tiền rồi bảo: “Bần tăng thấy thí chủ mặt ủ mày chau, chắc là có điều chi không như ý?” Hương thân Chu thấy tướng mạo hòa thượng trông chẳng ra làm sao nhưng nói năng cũng coi như nhã nhặn, bèn bảo: “Đại sư phụ cũng thấy đó thôi, ngôi nhà này vừa mới xây xong mà đã lún hết một bên rồi.” Vị tăng vân du nói ông ở ngoài kia thấy nền đất phía đông vênh lên, chỉ bảo chắc phía tây ngôi nhà này có đặt cái gì quá nặng nhưng bước vào xem thử, đằng tây làm gì có kê vật nặng nào, ngay cả vật còn không thấy nữa, bèn hỏi hương thân Chu lúc xây nhà phải chăng từng thấy sự lạ nào không. Hương thân Chu nói: “Làm gì có sự lạ nào, chỉ đào lên một cái hộp gỗ không.” Vị tăng vân du giật mình hỏi: “Có phải là một cái hộp gỗ màu đen không?” Hương thân Chu thấy ông ta nói trúng bèn kinh ngạc nói: “Chiếc hộp gỗ này lẽ nào có gì huyền hoặc? Tôi lập tức sai người đập nó vứt đi ngay.” Vị tăng vân du nói: “Thí chủ không làm vậy được, nhà chính toàn nhờ cái hộp gỗ đó hết.” Hương thân Chu dẫn hòa thượng vào nhà củi, vị hòa thượng này vừa nhìn liền gật đầu nói: “Quả nhiên là vật này.” Rồi bảo với hương thân Chu: “Bần tăng sẽ cần ở lại phủ làm phiền thí chủ chín ngày, sau chín ngày làm phép, có thể khiến bảo trạch bằng phẳng như lúc ban đầu.” Chu mỗ thầm nghĩ cho dù có là lừa đảo thì mời cơm chay ông mười ngày cũng chẳng có vấn đề gì, thế nên đồng ý. Vị tăng vân du này đòi một cây thước, ngày đầu tiên ông ta đi men theo bốn góc nhà mà đo, mỗi lần đo một chỗ là bảo người đặt một chén đèn dầu nhỏ xuống, trước trước sau sau, cả nhà đặt đến mấy chục chén đèn dầu. Ngày thứ hai, vị tăng vân du này dậy rất sớm, đòi hương thân Chu bày một chiếc bàn thờ, đặt ở nơi xa nhất phía đông, sau đó đặt chiếc hộp gỗ kia lên bàn còn mình thì cầm bồ đoàn ngồi kế bên niệm kinh. Ngày đầu trôi qua, cũng chả biết là tác dụng tâm lý hay đúng là sự thật mà hương thân Chu cảm thấy ngôi nhà đã ngay ngắn lại kha khá. Mà mỗi ngày đọc kinh xong, hòa thượng đều đòi đổ đèn dầu đi. Đến khi ngồi đến ngày thứ chín, hòa thượng vân du nói: “Thí chủ, bảo trạch đã ngay lại rồi.” Hương thân Chu cảm thấy căn nhà mỗi ngày một ngay ngắn lại nhưng ông ta chưa dám tin lắm, bèn bảo người lấy chén nước đặt lên xà nhà, chỉ thấy lần này nước trong chén êm ắng bằng phẳng, hiển nhiên xà nhà đã phẳng lại rồi. Ông ta hết sức vui mừng, toan lấy tiền ra cảm ơn hòa thượng vân du nhưng hòa thượng vân du lại nói: “Người xuất gia không cần vật ngoài thân, có điều thí chủ không được để cái hộp gỗ này bên mình, đưa bần tăng mang đi thì hơn.” Hương thân Chu vốn đã muốn đập hộp vứt đi, nếu hòa thượng vân du đã cần thì tất nhiên là chịu.
Sau khi hòa thượng vân du đi rồi, hương thân Chu cảm thấy vị hòa thượng này bất phàm như vậy, không chừng là Bồ Tát sống giáng thế, về sau cứ kể mãi với người ta. Có lần đãi tiệc mời vị quan nào đó ở Bắc Kinh, ông ta lại kể chuyện này. Vị quan kia xuất thân tiến sĩ, học vấn thâm sâu, nghe thế liền bảo: “Hóa ra là vậy, chiếc hộp đó ắt được làm từ gỗ âm trầm rồi.” Hương thân Chu hỏi gỗ âm trầm là gì, vị quan này nói, gỗ âm trầm là gỗ trước hồng hoang, trải qua phong ba biến huyễn, chìm sâu vào đất, vạn năm không hư hại. Vật này gặp đất liền chìm, mỗi năm chìm một thước, mười năm chìm một trượng, bởi thế cổ nhân đều dùng nó làm quan tài, vị hòa thượng kia mang nó đi, thực đúng là có lòng từ bi. Hương thân Chu liên tục gật đầu, nói chiếc hộp gỗ đó lúc cầm lên không nặng, không ngờ lại là gỗ âm trầm, chả trách có thể đè ngôi này này đến nỗi nghiêng một bên như vậy. Trong tiệc có chàng thiếu niên là con trai của vị quan này, từng đi nhiều nước tây dương, nghe phụ thân và hương thân Chu bàn luận liền chen mồm nói: “Chuyện quỷ thần không tin được, chuyện này na ná như chuyện chùa tháp Hổ Khâu trong Ngũ Tạp Trở mà.” Hóa ra trong quyển thứ năm của tập bút ký Ngũ Tạp Trở của Tạ Triệu Chiết có chép, chùa tháp Hổ Khâu ở Cô Tô khi ấy cứ nghiêng lệch mãi, người trong vùng muốn đỡ nó dậy mà vung rất nhiều tiền không nói nhưng chẳng xử lý được. Có một hôm một vị tăng vân du bắt gặp rồi nói: “Tôi làm ngay được.” Rồi mỗi ngày liền đóng hơn trăm cái nêm gỗ trong chùa, hơn tháng sau tháp thẳng tưng y như trước. Con trai của vị quan này dám đốp chát như vậy, đúng là cả gan, tức thì bị quở cho một trận, thiếu niên không dám nhiều lời, chỉ đành vâng dạ mà lui.
Gỗ âm trầm là một loại nửa đá hóa gỗ, tuy rằng tương đối nặng nhưng tuyệt đối không có đặc tính một năm chìm xuống đất một thước. Về chuyện được chép trong Ngũ Tạp Trở, cái mà vị tăng vân du kia dùng thực ra là nguyên lý mặt phẳng nghiêng trong vật lý, còn vị tăng vân du mà hương thân Chu gặp rất có khả năng là người dùng cùng một phương pháp này. Chỉ là vị hòa thượng này làm phép chín ngày ở nhà hương thân Chu lại không thấy ông ta dùng đến nêm gỗ, cũng không thấy gõ đập, thật giả thế nào ai biết được chứ.
