GÓC ĂN CHƠI CỦA A TĨNH

GATSBY VĨ ĐẠI

Tác giả: F. Scott Fitzgerald

Dịch giả: Hoàng Cường

NPH | NXB: Trí Việt | NXB Văn học

#review #gastbyvidai #fscottfitzgerald

SỰ THỜ Ơ CON NGƯỜI VÀ ẢO ẢNH PHỒN HOA ~

Tham gia một khảo sát liên quan đến quyển này nên phải đọc chứ thực tình tôi vốn không có nhiều tình cảm lắm với các tác giả phương tây bởi không thích cách dẫn dắt câu chuyện và phát triển nhân vật của họ tẹo nào. Nhưng số là nhờ chị diễn giả này có một buổi nói về 1 quyển sách mà tôi từng review mà một số bạn tìm tình cờ thấy bài review của tôi và vô tình thì blog tôi tự nhiên tăng lượt đọc, tôi rất biết ơn, nên tham gia khảo sát này coi như lời cảm ơn thầm lặng đến chị diễn giả. Đến khi đọc xong thì thấy, quyển này cũng xứng đáng để được review đấy.

Truyện được kể ở ngôi thứ nhất – xưng tôi – dưới góc nhìn của một nhân vật tên Nick với đoạn mở đầu chương 1 khá ấn tượng:

“Hồi tôi còn nhỏ, ở cái tuổi dễ bị nhiễm các thói hư tật xấu hơn bây giờ, cha tôi có khuyên tôi một điều mà tôi ngẫm mãi cho đến nay:

Khi nào con định phê phán ai đó, con nên nhớ không phải ai trên đời này cũng được hưởng những thuận lợi như con cả.”

Câu này đúng hơn là lời tác giả muốn nói với độc giả, rằng đừng vội đánh giá bất cứ nhân vật nào xuất hiện trong câu chuyện này (vì tôi phát hiện ra bản thân mình đánh giá dàn nhân vật còn hơn cả Nick), hoặc cũng có thể đó cũng là một lời ẩn ý rằng xã hội bấy giờ người ta quá thường phê phán nhau đến nỗi người cha phải dạy con từ thuở còn thơ rằng đừng phê phán ai vì không phải ai cũng có điều kiện thuận lợi như mình, hoặc nói một cách khác, chính là đừng phê phán ai trước khi biết rõ hoàn cảnh của họ. Phẩm chất này được gọi là “cảm thông”, hoặc “thấu hiểu” – thứ có thể đã bị thiếu thốn trong xã hội bấy giờ và có lẽ là chính thời đại chúng ta đang sống nữa. Chính bản thân “tôi” trong 1,2 chương đầu cũng đã thể hiện bản thân là một người thiếu sự thấu hiểu. Anh ta giữ hết mọi lời phán xét trong lòng và làm quen với đủ loại tính cách, kể cả những gã buồn tẻ nhạt nhẽo và được bạn bè đại học “chụp” cho cái mũ – khôn khéo – điều mà anh ta hoàn toàn không thấy có ở mình, anh ta chỉ đơn giản là nghe và không cần hiểu, đôi khi phiền quá còn tỏ ra giả vờ ngủ hoặc thậm chí bực dọc, cuối cùng anh ta nhận xét rằng tâm sự của đám trẻ này chẳng qua chỉ toàn là cóp nhặt và cắt xén, tóm lại là chẳng có gì đáng nghe.

“Khi tôi ở miền đông trở về mùa thu vừa qua, tôi như muốn toàn thế giới đều mặc đồng phục và vĩnh viễn đứng ở tư thế nghiêm về đạo đức. Tôi không còn muốn có những cuộc thâm nhập ồn ào với đặc quyền dòm ngó vào tận trái tim con người.”

Sự thấu hiểu, thông qua lời của nhân vật ở trên, đã bị nhân vật từ chối biểu hiện.

Nhìn mốc thời gian có thể đoán bối cảnh câu chuyện nằm ở thời điểm ngay sau thế chiến thứ nhất kết thúc, từ đó có thể mở rộng ra ẩn ý về một thế giới nơi con người từ chối thấu hiểu lẫn nhau. Cái không khí ảm đạm đến ngột ngạt này bao trùm cả truyện. West Egg – nơi đặt ngôi nhà thuê của nhân vật tôi là một nơi khá kém thời thượng và rẻ tiền, đối lập với East Egg nơi có những dinh thự trắng toát và sang trọng lung linh bên bờ nước. Đoạn đường từ West Egg đến New York có một thung lũng được miêu tả là “bị chìm ngập dưới lớp bụi dày xám như tro, trông chẳng khác nào một trang trại quái đản, nơi tro mọc lên như lúa mì thành gò, thành đống, thành những vườn tược kỳ quái, nơi tro mang hình dạng những ngôi nhà, những ống khói lò sưởi và cả làn khói tỏa ra từ những ống khói ấy, và cuối cùng với một cố gắng vượt bậc, nó mang hình dáng những con người xám ngoét lờ mờ di động hoặc chỉ chực khuỵu ngã trong một bầu không khí mịt mùng.” Các nhân vật xuất hiện cũng vật vờ và tối tăm như những đống tro này vậy. Vợ chồng Daisy và Tom có thể nói là có một cuộc hôn nhân không hạnh phúc, thậm chí Tom còn ngoại tình với một người đàn bà kém sắc hơn Daisy rất nhiều hơn nữa còn thường gọi điện vào giờ ăn để thị uy với vợ anh ta. Vợ chồng cô nhân tình cũng chẳng khá hơn bao nhiêu khi anh chồng được miêu tả như một gã nhược phu sợ vợ và nghèo, không thể đáp ứng được các yêu cầu của vợ mình, cô nhân tình thì kệch cỡm trong buổi tiệc với tình nhân và các bạn mình với cách thức dát vàng lên mặt nhưng chẳng ra được tí dáng vẻ nào sang quý.

Người ta “chẳng thể chịu đựng được nhau” – là một câu tổng kết của anh chị em xã hội nhận xét về cặp đôi ngoại tình với người phối ngẫu của mình. Bà Wilson – nhân tình của Tom thì chắc chắn rất muốn bỏ chồng nhưng Tom lại không muốn bỏ Daisy và ông Wilson thì không hề muốn bỏ vợ (ông còn không biết mình bị vợ cắm sừng). Và những nhân vật khác, đặc biệt là những vị khách được mời đến tiệc tối của Gastby – nhân vật chính cũng là cái tên xuất hiện trên tên sách – càng thể hiện sự mất kết nối giữa người và người sâu đậm tới chừng nào trong xã hội này.

Đánh giá của nhân vật tôi về Gastby chính là “một con người đại diện cho tất cả những gì mà tôi thành thật khinh bỉ” nhưng “ở con người này có một cái gì kỳ diệu, một sự nhạy cảm cao độ với những hứa hẹn của cuộc đời, tưởng chừng anh ta không khác gì những cái máy tinh xảo phát hiện được những chấn động của trái đất cách xa hàng vạn dặm”, anh ta có “một năng lực lãng mạn mà tôi chưa hề thấy ở một con người nào khác và có lẽ cũng sẽ không bao giờ gặp lại lần nữa”. Và cuối cùng từ chỗ “khinh bỉ”, Nick đã cho rằng “Gastby hóa ra là một con người tốt.”

Gastby được giới thiệu và xuất hiện như một điều bí ẩn với những lời đồn thổi không ngớt về gia thế và nguồn tiền anh ta kiếm được. Nhân dạng đầu tiên mà độc giả được biết về Gatby là “một nhà quý tộc” với căn nhà tráng lệ ở West Egg và là hàng xóm của Nick. Tiếp đó là những bữa tiệc xa hoa được tổ chức ở trong ngôi biệt thự của Gatsby với chiếc Rolls Royce lộng lẫy bị biến thành con xe buýt đưa đón khách khứa đi đi về về từ chín giờ sáng đến tận quá nửa đêm. Đầu tuần, gia nhân và thợ làm vườn tất bật sửa sang lại ngôi biệt thự sau khi trải qua một đêm tiệc tùng náo nhiệt còn đồ ăn được đưa đến chất thành từng đống, vải vóc và đèn màu thì biến cả khu vườn rộng mênh mông của căn biệt thự thành một cây thông Giáng sinh. Tác giả đã dành rất nhiều con chữ chỉ để tô điểm nên sự xa hoa của những bữa được được Gatsby đầu tư mỗi dịp cuối tuần. Đặc biệt, khách đến tự do, nghĩa là bất cứ ai biết đến bữa tiệc này đều có thể vào tận hưởng tất cả những trải nghiệm xa hoa của nó. Và câu chuyện bắt đầu từ đây. Ta sẽ bắt gặp cả tá người đến ăn chực uống chờ, kể cả những người nổi tiếng, đến để tận hưởng vui chơi tất cả mọi thứ được phục vụ một cách miễn phí nhưng không hề quan tâm đến chủ nhân của bữa tiệc là ai – “những con người đã tiếp nhận lòng hiếu khách của Gatsby và đã đền đáp lại anh một cách tế nhị là tuyệt nhiên không thèm biết tí gì về anh”. Nick – hàng xóm của Gatsby – là một trong những người hiếm hoi được chủ nhân mời. Có lẽ vì thế mà Nick đã rất có thiện cảm và muốn dành lời cảm ơn Gatsby khi đến tham gia bữa tiệc; và việc không vị khách nào biết mặt mũi Gatsby mới khiến Nick ngạc nhiên đến thế. À, hóa ra người ta có thể vô tư tận hưởng những gì được cho mà không có lấy một chút lòng biết ơn nào đối với người đã cho họ được hưởng thụ những điều ấy – Tôi sẽ nghĩ thế nếu tôi là Nick. Và càng đáng ngạc nhiên hơn khi nghe những con người nhận được lòng hiếu khách của chủ nhân căn biệt thự bàn tán về anh ta, nào là “đã từng giết người”, nào là “điệp viên của Đức” rồi cả “từng phục vụ trong quân đội Mỹ”, “là một tay buôn lậu”, “họ hàng xa với quỷ sứ”. Toàn những lời ong tiếng ve chẳng có chút cơ sở nào. Hiển nhiên Gatsby không phải là một người tốt theo chuẩn mực đạo đức của xã hội và việc tổ chức những buổi tiệc xa hoa miễn phí kéo theo đông đảo người của mọi tầng lớp như vậy khiến tôi nghĩ ngay đến mục đích “lấy thông tin”, không có môi trường nào có thể lấy tin tuyệt vời hơn thế; nhưng vừa đón nhận sự hiếu khách và tận hưởng những gì được người khác mang lại vừa bàn tán không hay về họ thì không phải việc mà một con người nên làm. Riêng ấn tượng của Nick về Gatsby thì có thể thấy là phần nhiều thiện cảm với nụ cười “hiếm hoi mang một phẩm chất làm ta yên tâm mãi mãi, loại nụ cười may ra cả đời ta chỉ gặp được bốn năm lần” và khi “sự nhộn nhạo chung quanh anh càng tăng lên thì anh càng đúng mực, càng chỉnh tề hơn. Bản nhạc Lịch sử thế giới bằng nhạc Jazz vừa dứt thì đã có những cô gái ngả đầu lên vai các bạn trai của mình nũng nịu như những con chó bông, và những cô gái khác giả vờ ngất đi, ngã vào những cánh tay đàn ông, hoặc thậm chí ngã vào ngay những khoảng không giữa các nhóm người, biết rằng thể nào cũng có kẻ chìa tay ra đỡ lấy mình. Nhưng không có cô gái nào ngả người vào Gatsby, không có mái tóc ngắn kiểu Pháp nào chạm vào vai Gatsby và không có nhóm tứ ca nào chụm đầu vào nhau hát mà trong đó có đầu Gatsby.”

Người đàn ông duy nhất mà tôi cho rằng đã có phản ứng như một con người giữa một rừng những con người hờ hững ấy chính là quý ông ở thư viện trong ngôi biệt thự ấy và ngạc nhiên vì tất cả số này đều là sách thật, bởi điều đó chứng tỏ ông ta quan tâm đến chủ nhân ngôi biệt thự này là người như thế nào và có đánh giá riêng của mình. Dù không được viết rõ ra nhưng có thể ông ta cho rằng đây chỉ là một gã nhà giàu kệch cỡm khoe mẽ chứ không được một tí tri thức nào mới cho trưng số sách giả này để lấy le với thiên hạ, và ngạc nhiên thay nó là sách thật. Cuối cùng, ông ta chính là người duy nhất đến đưa tiễn Gatsby, khi chẳng một vị khách nào từng nhận được lòng hiếu khách của chủ nhân ngôi biệt thự tỏ ra xót xa, tiếc nuối, thương hại hay có một mảy may quan tâm nào với người coi như đã từng cư xử tử tế với mình.

Chính những con người này đã khắc họa nên một xã hội đáng buồn biết chừng nào nơi người ta chỉ còn biết đắm chìm vào hưởng lạc và dục vọng của bản thân mà quên mất những người bên cạnh và cả những người mang đến cho ta những thứ mà ta đang hưởng dụng. Chiến tranh qua đi đã cướp mất bao nhiêu mạng sống thì cũng làm chai sạn bao nhiêu trái tim của những người đang tồn tại. Khi đối diện với thực tại rằng mạng sống của con người thật nhỏ bé biết bao giữa cuộc đời này, ta thường chọn một trong hai cách giải quyết: hoặc trân trọng sự sống và trân trọng từng người, từng vật đang ở bên cạnh mình vì biết đâu ngày mai những người những vật đó sẽ không còn bên ta, hay có khi ta đã biến mất khỏi cuộc đời này; hoặc ta phó mặc cho mọi thứ trên đời và trôi đến đâu thì trôi, sống ngày nào thì vui vẻ hưởng thụ ngày đó, quan tâm làm gì khi mọi thứ sẽ biến mất sớm thôi, một cách bất thình lình. Xã hội trong câu chuyện này đã chọn cách giải quyết thứ hai, họ không còn quan tâm đến bất kỳ đối tượng nào khác ngoài khoái lạc của bản thân mình. Cặp vợ chồng Daisy và vợ chồng ông bà Wilson cũng thế. Họ không thành thật (dù biết thừa đối phương làm gì sau lưng mình) và không thấu hiểu. Tom vẫn yêu Daisy và không yêu ả nhân tình của mình, nhưng cô ả lại cho anh ta thứ hưởng thụ mà anh ta muốn – sự thuần phục tuyệt đối và những vỗ về cái bản ngã đàn ông của mình. Daisy yêu Tom, trước là vì nàng được thỏa mãn những nhu cầu xa hoa của mình trong cuộc sống và hứa hẹn sẽ duy trì được sự xa hoa an ổn đó vĩnh viễn nhưng nàng từ chối đáp ứng những nhu cầu của về tinh thần của chồng mình. Thế là người ta sống trong một thế giới mà họ gặp nhau hằng ngày, giao tiếp hằng ngày nhưng như dựng một bức tường ngăn cách họ có thể chạm được nhau. Không có gì quan trọng hơn nhu cầu của chính họ, còn nhu cầu của người khác gì là hay như nào thì nghiễm nhiên bị bỏ mặc không lo. “Nhận” là thứ duy nhất được quan tâm và nghiễm nhiên trở thành một lẽ bình thường, còn “cho” là cái gì đó quá xa hoa và xa lạ, bị họ từ chối thực hành.

Về Gatsby, tôi cho rằng anh ta đã sống một cuộc đời đáng buồn. Nhân dạng hiện tại của anh ta được sinh ra từ một ảo vọng về bản thân mình, cái mà Nick gọi là “lý tưởng thuần khiết với bản thân” – là một người con của Chúa, có trách nhiệm chăm lo đến công việc của Chúa Cha, là phải phụng sự cái đẹp lớn lao, thông tục và hào nhoáng. Đọc cả truyện thì tôi cho rằng cái đẹp lớn lao và hào nhoáng trong mắt của Gatsby là một thứ mà chắc chắn không hề được Chúa Cha ủng hộ, nhưng tôi biết anh ta đã phải đánh đổi và cố gắng rất nhiều vì ảo vọng đó và trung thành với nó đến cuối cuộc đời. Anh ta dùng trí tưởng tượng xây đắp nên tương lai hào nhoáng mà mình mơ ước nhưng tương lai tưởng tượng đó càng đẹp đẽ bao nhiêu thì hiện thực của anh ta càng vật vờ trống rỗng bấy nhiêu. Cho đến khi anh ta gặp được người có-vẻ là ủng hộ thứ hoài bão ngông cuồng của anh ta, anh ta đã được tạo điều kiện để có khả năng hiện thực hóa cái hoài bão hão huyền của mình. Nhưng chính con người ấy, con người gần như đã trở thành một hình mẫu lý tưởng của anh ta – một tay nhiều lần triệu phú giàu lên nhờ mua bán mỏ vàng, mỏ bạc và các thứ kim loại khác – lại là một thể loại được Nick nhận xét rằng “cường tráng về mặt thể chất nhưng yếu ớt về mặt tinh thần”. Và tương lai hào nhoáng đẹp đẽ của Gatsby, với một hình mẫu lý tưởng như thế, hoàn toàn không tránh khỏi sự mong manh yếu ớt, có thể sụp đổ bất cứ lúc nào. Sinh mệnh của anh ta cũng mong manh y hệt.

Trên nền tảng tương lai được đắp xây bằng ảo vọng và trí tưởng tượng, tình yêu của Gatsby với Daisy có thể được lý giải theo hai cách. Cách thứ nhất là tương lai mà anh ta ao ước có “nền tảng được đặt vững chãi trên đôi cánh của một nàng tiên” và anh ta cho rằng Daisy chính là nàng tiên đó, anh ta phải đem mọi thứ hào nhoáng xa hoa nhất trên đời mà dâng hiến cho Daisy, giam cầm Daisy trong đó thì mới tạo ra cái đẹp lớn lao và cái hào nhoáng mà anh ta phụng sự, tôn thờ. Có như thế mới làm tròn sứ mệnh và bổn phận của một cuộc đời mà anh ta cho rằng là đang phụng sự Chúa Cha. Cách thứ hai, là khi yêu Daisy, cái con người trống rỗng kể trên đã tìm thấy bản ngã của chính mình (*), tìm thấy con người mình, một sự tồn tại thật sự ý nghĩa. Vì thế mà khi mất Daisy, đời anh trở nên hoang mang và lộn xộn và anh tìm mọi thứ để có được Daisy (bây giờ đã là vợ Tom) để quay trở về thời điểm đó, thời điểm có một Gatsby mà anh tìm kiếm, là con người thật của chính mình. Tình yêu có một sức mạnh rất kỳ diệu, tôi tin là thế. Dù rằng ta sẽ không thể biết rõ con người khi Gatsby yêu Daisy là một người như thế nào mà anh ta muốn tìm lại, nhưng thả hồn theo trí tưởng tượng một chút thì tình yêu vốn có năng lực lấp đầy những khoảng trống tâm hồn. Khi ta yêu ai đó, ước nguyện làm đối phương hạnh phúc có thể dễ dàng trở thành ý nghĩa cuộc đời ta, khiến cuộc sống thêm màu sắc và ý nghĩa. Cũng có thể là chính khi yêu Daisy, tương lai hào nhoáng ảo vọng mơ hồ vô thực của Gatsby bỗng nhiên trở nên gần với thực tại hơn bao giờ hết, là một tương lai ngay trước mắt, có thể nắm bắt, có thể với tới chứ không hề hư vô mơ hồ. Gatsby ở thời điểm này, tôi tin, đã không còn lạc lỏng và trống rỗng giữa dòng chảy cuộc đời.

Chi tiết kể trên có thể ẩn ý cho một hàm nghĩa khác về tình yêu, đó là: Ý nghĩa của yêu và được yêu, không phải hiến dâng con người mình cho đối phương mà là nhờ đối phương mà ta tìm thấy được chính bản thân mình. Trong quá khứ, có thể Gatsby thực sự yêu Daisy, nhưng ở hiện tại, Daisy có lẽ chỉ là một phương tiện để anh tìm về quá khứ, tìm lại con người của mình khi yêu Daisy. Daisy đã từ đối tượng của tình yêu chuyển thành một cầu nối, một phương tiện để tìm về với đối tượng của tình yêu thực sự – là bản ngã của chính mình. Trên quan điểm và trải nghiệm cá nhân, tôi cho rằng đoạn sau của tình yêu, khi mọi cơn dâng trào của nội tiết tố qua đi, ta sẽ nhận ra người mà ta yêu nhất là chính bản thân mình. Bởi thế, người mà mình yêu nên là một chất xúc tác, một nguồn động lực để mình tiến gần nhất đến cái tôi, đến phiên bản hoàn hảo nhất của mình chứ không nên là một người khiến mình càng lúc càng rời xa bản ngã, đánh mất chính mình.

Cuối cùng, xã hội được miêu tả qua câu chuyện này như thể được dùng để phê phán về sự giàu sang hào nhoáng giả tạo được xây dựng bởi trên nền tảng cướp bóc và phạm pháp. Càng dấn thân vào, linh hồn con người càng bị mục ruỗng và trống rỗng. Người càng giàu về vật chất thì lại càng nghèo nàn về mặt tinh thần. Cứ nhìn dàn nhân vật từ chính đến phụ, những kẻ chỉ biết nghĩ cho lợi ích và sự hưởng lạc của bản thân mình trong đây là biết. Họ thờ ơ với mọi người mọi vật xung quanh, từ chối kết nối, từ chối thấu hiểu. Khi đời sống tinh thần chỉ quanh quẩn mỗi nhu cầu của bản thân mình thì còn đâu là phong phú? Khi từ chối tiếp thu mọi cảm nhận của những người xung quanh, làm sao có được chiều sâu? Suy cho cùng, chiều sâu của tâm hồn đến từ trải nghiệm, mà trải nghiệm đến từ sự quan sát đời sống và tương tác với mọi thứ quanh mình. Trước đây, tôi nghe được một ý kiến mà tôi rất đồng tình về tình trạng suy nhược tinh thần và trầm cảm ở thế hệ trẻ hiện đại, đó là vì thiếu sự vị tha và nhiều phần vị kỷ. Nhu cầu của cá nhân được đặt lên trên hết và phải được đáp ứng bằng được với bất cứ giá nào dẫn đến những bất toại nguyện và uất ức, hờn trách cuộc đời vì không được viên mãn. Nhưng khi có lòng vị tha – nghĩa là vì người khác, nghĩ đến tha nhân, thấu hiểu và muốn giúp đỡ người khác – thì sự rung cảm và kết nối giữa người và người trở thành một sợi dây gắn kết giữa ta và thế giới, giúp lấp đầy khoảng trống trong tâm hồn vì ít nhất, có một lý do để cho ta tồn tại. Những nhân vật hiếm hoi làm tôi cảm thấy là một con người trong quyển truyện này, đều là những nhân vật đã cố lý giải một người khác để hiểu được họ hoặc đã làm một điều gì đó cho người thân yêu bên cạnh mình, biến người thân yêu thành lý do cho họ tồn tại và vượt qua những khó khăn trong cuộc sống. Những con người hiếm hoi giữa một xã hội với đầy rẫy cái xác không hồn.

Con người chúng ta, ai cũng cô đơn giữa chính cuộc đời mình. Cô đơn hiển nhiên có một vẻ đẹp và sức hút của riêng nó. Nhưng sự cô đơn dẫn đến một tinh thần trống rỗng và lạc lỏng chỉ dẫn chúng ta đến một tương lai mà chúng ta không mong ước, biến thành một con người mà chúng ta không muốn trở thành và chẳng biết mình tồn tại trên thế gian để làm gì cả. Thế nên chúng ta tìm đến nhau, chia sẽ, thông cảm, thấu hiểu lẫn nhau, gắn kết với nhau thành một tập thể. Có tương tác thì mới có trải nghiệm, có trải nghiệm thì tinh thần mới phong phú. Có người khác, cuộc đời mình mới thêm phần ý nghĩa.

Nhìn chung khi đọc hết quyển này, tôi vẫn bảo lưu quan điểm các tác giả phương tây không làm tốt phần xây dựng cốt truyện và phát triển nhân vật lắm. Ai đã quen với kiểu dựng truyện lớp lang mạch lạc với diễn biến tâm lý nhân vật phong phú và nhiều tầng lớp, có chiều sâu thì chưa chắc thấy quyển này hay, nhưng những vấn đề được nêu lên trong này thì vẫn đáng bàn cho đến thời điểm hiện tại – trăm năm sau khi quyển sách ra đời. Xã hội ta đang sống bây giờ có thực sự là xã hội của con người hay không? Hay ta chỉ như những cái xác sống vật vờ trôi dạt giữa dòng đời, chẳng biết phải đi đâu về đâu hay tồn tại để làm gì? Đặc biệt là giữa thời buổi AI phát triển như bây giờ thì đặc điểm nào phân biệt ta với người máy, chứng minh ta là một con người càng trở nên quan trọng. Trong số đó thì thấu hiểu và cảm thông, chắc chắn là những phẩm chất làm nên nhân tính mà vẫn chỉ con người mới có.

A Tĩnh viết.

09.08.2026

—

P/s: Do tưởng khảo sát xong thì phải trả sách nên tôi lỡ đi mua thêm một quyển nữa để dành sau này viết review thì còn mở ra đọc và trích dẫn. Ai ngờ chị diễn giả tặng luôn quyển sách cho người tham gia khảo sát, thành ra tôi đang dư một quyển. Tôi muốn dành tặng lại quyển sách mới này cho bạn nào hữu duyên đọc được bài này và muốn có (còn quyển chị diễn giả đưa đọc để làm khảo sát thì tôi giữ làm kỹ niệm). Nếu trên FB, bạn hãy inbox cho tôi (vì tôi không check comment FB, inbox thì sẽ có thông báo trả về acc chính) còn nếu trên WordPress thì bạn cứ comment nhé (vì tôi nhận được email báo có comment) rồi mình hẹn giao sách trực tiếp luôn cho tiện.

—

(*) Bản khảo sát mà tôi tham gia có một phần so sánh giữa 3 bản dịch khác nhau trên thị trường là bản của Hoàng Cường, Trịnh Lữ và Nguyễn Minh. Ở chỗ được đánh dấu * này, Hoàng Cường và Nguyễn Minh đã dịch theo cách hiểu Gatsby muốn tìm lại con người mà anh ta đã đánh mất khi yêu Daisy còn bản của Trịnh Lữ thì dịch theo cách hiểu Gatsby muốn tìm lại con người khi yêu Daisy. Đối chiếu với bản gốc thì tôi thấy bản của Trịnh Lữ dịch mới đúng, nên ở đây mặc dù chủ yếu phần dịch lấy từ bản của Hoàng Cường nhưng riêng ý này thì là từ bản của Trịnh Lữ.