GÓC ĂN CHƠI CỦA A TĨNH

#review #baythanhhunggian #vingu

Tựa truyện: Bảy Thanh Hung Giản

Số tập: 4 (Hiện tại ở VN mới xuất bản tập 1)

Tác giả: Vĩ Ngư

Đơn vị phát hành | Nhà xuất bản: Nhã Nam | NXB Hà Nội

Người dịch: Hàn Vũ Phi

——–

Tác giả của Bảy Thanh Hung Giản – Vĩ Ngư, được biết như một tác giả tương đối có tiếng trong dòng truyện mang yếu tố phiêu lưu kỳ ảo hiện nay ở Trung Quốc. Tôi biết tới Vĩ Ngư qua bộ phim Tư Đằng được chuyển thể từ bộ tiểu thuyết cùng tên do Vĩ Ngư sáng tác. Phim khá hay và lôi cuốn, vậy mà vẫn không làm hài lòng được đại đa số người hâm mộ nguyên tác. Thế nên có thể thấy, truyện của Vĩ Ngư được người đọc đón nhận và đánh giá khá cao thế nào. Tôi chưa đọc truyện Tư Đằng và các tác phẩm khác của Vĩ Ngư, Bảy Thanh Hung Giản là bộ đầu tiên tôi đọc. Nhưng với tiếng tăm của Vĩ Ngư thì tôi cũng khá kỳ vọng thứ mình cầm trên tay một cuốn truyện đáng xem. Tuy nhiên, lý do thực sự tôi chọn đọc Bảy Thanh Hung Giản lại không phải vì hai chữ “Vĩ Ngư”, mà là vì bốn chữ khác có vẻ không liên quan lắm: “Mật mã Tây Tạng”. Vâng, Bảy Thanh Hung Giản được giới thiệu kèm câu: “Phiêu lưu như Mật Mã Tây Tạng, xoắn não như Danh Gia Cổ Vật, rùng rợn như Ma Thổi Đèn”. Mà Mật mã Tây Tạng thì tôi đánh giá cao về bối cảnh rộng lớn của nó lắm. Nếu có một tác phẩm được đặt lên bàn cân với Mật mã Tây Tạng về thể loại phiêu lưu thì thật đáng để đọc thử lắm.

Thông qua việc người hâm mộ Tư Đằng so sánh giữa truyện và phim, có thể thấy Vĩ Ngư là một tác giả không viết sâu về chuyện tình cảm trong tác phẩm của mình lắm, mặc dù vẫn có yếu tố lãng mạn trong này. Thế nên khi bình, tôi cũng thích bình thiêng về khía cạnh phiêu lưu kỳ ảo của Bảy Thanh Hung Giản hơn là yếu tố lãng mạn. Trên khía cạnh đó, nếu như mới chỉ tính tập 1 thì trên góc nhìn cá nhân, tôi cho rằng cả bối cảnh lẫn độ kịch tính của Bảy Thanh Hung Giản tạm thời đều chưa so được với Mật Mã Tây Tạng. Mặc dù công tâm mà nói, Vĩ Ngư viết truyện phiêu lưu kỳ ảo khá chắc tay và có nét hấp dẫn riêng của nó.

Bảy Thanh Hung Giản có nội dung xoay quanh bảy thẻ tre chứa ác khí từng được Lão Tử phong ấn bằng móc đồng điếu hình Phượng – Hoàng – Loan vào thời thượng cổ. Bảy thẻ tre ghi lại bảy vụ án đầu tiên trên thế gian này, không biết vì lý do gì lại thoát được phong ấn và nhập vào vật sống, khiến vật sống đó gây ra các vụ án ghê rợn nhằm tái hiện những vụ án tương ứng được viết trên bảy thẻ tre. Cốt truyện này thực sự hấp dẫn và khiến người ta tò mò. Trong tập 1 đề cập đến hai vụ án với tên “Người rối dây câu” và “Thần tiên chỉ lối”. Trong đó, đoạn giới thiệu về vụ án “Người rối dây câu” xuất hiện ở chương dẫn truyện khá cuốn hút, đủ để người đọc cảm thấy cực tò mò về câu chuyện ở phía sau:

“Hơn hai mươi năm trước, một gia đình gồm hai vợ chồng giáo sư và cô con gái ngoài hai mươi sinh sống cạnh bờ hồ bị người ta giết hại. Vụ án đấy cực kỳ thảm khốc, máu lênh láng cả nhà, lúc cảnh sát đến hiện trường còn không sao cất nổi bước vào trong.”

“Chuyện này cũng không có gì lạ. Tuy nhiên điều ly kỳ là ba người nhà họ đều bị người ta xuyên dây qua tay chân, thân thể và đầu, không phải dây bình thường mà là dây câu.”

“Đinh đóng đầy bốn vách tường, một đầu của những sợi dây kia nối vào thân thể người, đầu còn lại quấn vào đinh trên tường, sắp đặt ba thi thể thành một cảnh tượng hết sức sống động. Một người giơ tay ôm mặt giống như đang trốn, một người nhe răng cầm dao trong tư thế sắp chém xuống; người còn lại thì đưa hai tay ra như đang can ngăn.”

Đây chính là vụ án đầu tiên được giới thiệu, gây ra bởi một thanh hung giản được khắc chữ “Đao”. Có vẻ như vụ án được ghi lại là một vụ giết người bằng dao, xảy ra khi hai con người nguyên thủy tranh giành thú săn mồi. Hung giản chữ “Đao” này gây án xong thì sai khiến người nó nhập vào dùng dây câu kéo dựng xác nạn nhân lại thành một hiện trường vụ án hoàn chỉnh, với hung thủ dùng đao chém nạn nhân và một người ở bên cạnh chạy đến can ngăn. Cốt truyện thì cuốn hút thế, nhưng hành trình nhóm nhân vật chính xuất hiện, tập họp lại, khám phá ra bí mật và thu phục thanh hung giản đầu tiên thì không được cam go cho lắm. Một phần ba tập 1 chủ yếu dành cho dẫn truyện và giới thiệu nhân vật, nên nội dung có hơi lan man và thiếu đi tính hấp dẫn, khơi gợi trí tò mò của độc giả. Phải đến tận gần chương 20 thì tôi mới bắt đầu thấy có cái gì đó hay ho ở phía sau. Phần truyện đầu tiên này thực ra cũng đặt ra rất nhiều câu hỏi và lỗ hỏng cho người đọc suy đoán và phát huy trí tưởng tượng. Có điều những câu hỏi và lỗ hỏng này cũng khá dễ đoán, làm người đọc cảm thấy mất đi một phần phấn khích khi đáp án được tiết lộ. Chi tiết duy nhất trong vụ Người rối dây câu mà tôi đoán không ra, và thực sự không ngờ, chính là chi tiết Lý Á Thanh là người giết chết Trương Quang Hoa.

Đến vụ án thứ hai (Thần tiên chỉ lối) gây ra bởi thanh hung giản chữ “Thủy” thì câu chuyện lại bớt thêm một phần ly kỳ. Phần vụ án thứ hai này, tôi đánh giá cao ở khía cạnh câu chuyện về quê hương của Mười Ba Nghìn nhiều hơn là bản thân vụ án chết bởi nước – người này xô người kia xuống nước. Vụ án này được tái hiện thông qua một con trai cực lớn bị hung giản nhập vào, chuyên kéo những người ngồi trên thuyền của ngư dân dùng đi mò ngọc xuống biển và làm họ chết đuối. Sau đó, nó dùng xương cốt của người và các các con vật được dân chài hiến tế để xếp lại thành một bức tranh kể về một vụ án thời thượng cổ… Thế mà mười mấy năm trôi qua cũng mới xếp được có nửa bức tranh. Trong cả phần truyện thì đoạn có vẻ kịch tính nhất là đoạn cả nhóm bày kế hợp lực bắt con trai đang bị hung giản nhập vào. Tuy nhiên, cả quá trình này, theo đánh giá cá nhân của tôi, thì hơi ngắn và cũng không phải quá nguy hiểm khiến người đọc cảm thấy nghẹt thở theo hành động của từng nhân vật, từng tình tiết vật lộn giữa nhóm nhân vật chính và con trai, rồi thấp thỏm không biết các nhân vật chính có sống sót được trong tình huống này hay không. Mà rõ ràng là người đọc sẽ có cảm giác ngay luôn là sống chắc rồi! Đây là một điểm mà tôi không hài lòng lắm, nếu đánh giá Bảy Thanh Hung Giản trên thước đo của một truyện thuộc thể loại phiêu lưu.

Khuyết điểm khác của cốt truyện bảy vụ án này, theo ý tôi, là việc tác giả khai thác nó chưa triệt để, hoặc có thể cái triệt để này phải chờ các tập sau mới thấy. Nhưng tính đến hiện tại, chúng ta chỉ biết đơn giản rằng vụ đầu tiên kể về một vụ án chết vì đao, vụ án thứ hai là chết vì nước, và có thể lờ mờ đoán ra vụ án thứ ba là chết vì lửa. Những câu chuyện này đúng với tính chất của những vụ án thời kỳ sơ khai của xã hội loài người, tức quá mức đơn giản. Ví dụ như vụ thứ nhất chết vì đao, cũng chỉ đơn giản là tranh chấp rồi cầm đao chém nhau. Vụ thứ hai thì mới ghép hai bức tranh chưa hoàn chỉnh, lờ mờ nhận ra người này đẩy người kia xuống nước chết rồi thôi. Tôi thấy câu chuyện như vậy thì có phần nhẹ nhàng quá, nếu khai thác thêm hoặc sáng tạo thêm các câu chuyện ly kỳ thần bí đằng sau những vụ án này, ví dụ như liên quan đến các nghi thức thời cổ chẳng hạn, thì sẽ hấp dẫn hơn nhiều. Hơn nữa, bố cục của vụ án “Người rối dây câu” cũng chưa phải chặt chẽ lắm. Truyện nhắc đến 3 vụ án giống hệt như nhau, nhưng ngoài vụ án của Lý Á Thanh có thêm một câu chuyện ngoài lề liên quan đến nhân vật, vụ án của nhà Lưu Văn Diểu trở thành mắc xích để La Nhận tham gia hành trình phong ấn hung giản, thì vụ còn lại có vẻ như được kể vào cho đủ số. Nói vậy là bởi vì nếu bỏ qua vụ đó thì thực ra cũng chẳng sao cả, cứ trực tiếp mốc nối vụ thứ 1 với vụ thứ 3 là xong, và cũng chẳng có câu chuyện nào đằng sau để truyền tải ý nghĩa gì hết. Truyện thứ hai của con trai thì bức tranh chỉ mới hoàn thành một nửa, và có vẻ như tác giả cũng chẳng muốn truyền đạt thêm cái gì hơn ngoài việc vụ án trên thanh hung giản thứ hai đề cập là một vụ án liên quan đến nước, con người giết nhau bằng cách dìm người ta xuống nước, không hơn.

Ngoài những điểm khiếm khuyết như trên thì vẫn có một vài điểm khác có thể trở thành điểm cộng cho bộ truyện. Đầu tiên phải kể đến là bố cục toàn truyện khá chặt chẽ. Hầu hết các câu hỏi, thắc mắc của người đọc trong hai vụ án đầu đều được giải đáp dần dần ở phía sau, khiến câu chuyện có tính logic, không khiến người đọc có cảm giác tác giả vẽ ra một bố cục cực kỳ rối rắm rồi không biết giải quyết thế nên nên bỏ xó. Kế đến, phải nói văn phong của tác giả tương đối dí dỏm khôi hài. Chính cái tính hài hước trong văn phong và cách kể chuyện này mới là thứ giữ chân được tôi khi diễn biến và tình tiết truyện chưa có mấy phần tạo cảm giác hứng thú. Bạn thử tưởng tượng có một thằng cha làm nghề buôn tin tức – vốn là một thứ linh động và cập nhật hằng ngày – nhưng lại thích cái trò mặc đồ như cosplay phim cổ trang, cầm theo cái lồng chim đi vất va vất vưởng trên đường như con em Bát Kỳ nhà Thanh thấy vận nước suy tàn nhưng không biết làm gì hơn ngoài chuyện chúi đầu vào mấy trò chọi gà bắn chim vớ vẩn. Thằng cha ấy còn hùng hồn tuyên bố:

“Tôi cổ lỗ sĩ lắm, chỉ thích mấy đồ cũ kỹ, những thứ hiện đại quá phiền phức, ồn ào.”

Sẽ chẳng có gì tức cười nếu tác giả không chêm vào một câu phỏng đoán của người phục vụ đang giao tiếp với gã:

“Vậy ông anh cũng không thích quẹt thẻ thanh toán đâu nhỉ? Bình thường đều trả tiền mặt?”

Cá nhân tôi thấy một người cổ lỗ sĩ thích xài đồ cũ kỹ và chuyện người đó ưa thích thanh toán bằng thẻ hay tiền mặt thì chẳng có liên quan gì nhau. Nhưng chính bởi cái câu hỏi của người phục vụ này nên mới nhen nhóm vào đầu người đọc cùng cái quan điểm “chắc ông này thích xài tiền mặt thật.”. Rồi ngay sau đó chỉ vài trang, gã này thanh toán phí đặt cọc thông tin bằng cách:

“Chúng ta quét mã nhé? Chuyển tiền… qua ví điện tử luôn?”

Đã vậy tác giả còn nhấn mạnh, gã xài iPhone 6 Plus… Và tôi thực sự bật cười vì đoạn này thật đấy. Vốn sẽ không có gì buồn cười, nhưng chính vì cách viết của tác giả mà khiến người đọc thấy buồn cười. Đây là một thứ năng lực thuộc về kỹ năng cầm bút, khiến người đọc cười trong tình huống không có gì đáng cười, không phải tác giả nào cũng làm được.

Một điểm cộng tiếp theo là cách tác giả lồng ghép các câu chuyện mang tính chất tâm lý, xã hội có liên quan vào trong hành trình nhóm nhân vật chính đi tìm hung giản. Những câu chuyện này không bi kịch quá, nhưng đủ tạo cảm giác bồi hồi cho người đọc. Ví dụ như chuyện đầu tiên của Lý Á Thanh trong vụ án “Người rối dây câu”. Bi kịch cuộc đời của Lý Á Thanh xuất phát từ việc yêu phải một gã đào hoa chỉ đẹp cái mã bề ngoài nhưng trăng hoa bạc tình. Sau khi có thai còn bị gã dẫn đi phá ở một cơ sở y tế không đủ an toàn vệ sinh. Gia đình của Lý Á Thanh là một gia đình gia giáo, cha mẹ đều là giáo sư trường đại học. Khỏi nói cũng biết hai ông bà đã tức giận và thấy nhục nhã cỡ nào. Lý Á Thanh còn có một người em gái sinh đôi đã bị hai ông bà đem cho từ khi mới lọt lòng do gia cảnh lúc đó không nuôi nổi cả hai đứa con. Nhưng thay vì xót cho con gái bị lừa tình, bị phụ bạc đến nỗi phải phá thai, bị tổn thương cả thể xác lẫn tinh thần, hai ông bà chỉ cảm thấy nhục nhã gia phong, còn ước gì hồi xưa giữ nuôi đứa nhỏ chứ không phải đứa lớn. Chuyện này bị Lý Á Thanh tình cờ nghe được. Cá nhân tôi ngờ rằng, chính vì bởi cái tâm lý bị cha mẹ vứt bỏ thế này nên Lý Á Thanh vẫn một mực mê mệt cái gã tồi tệ Trương Quang Hoa, ít ra dù chỉ là hư tình giả ý thì gã cũng cho Lý Á Thanh cảm giác vui vẻ hạnh phúc. Đến cuối cùng là chính Trương Quang Hoa đã giết chết cả nhà Lý Á Thanh – vụ án khởi nguồn trong chuỗi vụ án “Người rối dây câu”.

Sang phần truyện của Mười Ba Nghìn có liên quan đến vụ án “Thần tiên chỉ lối” thì lại mang màu sắc phê phán hủ tục, mê tín phong kiến, và tư lợi của con người. Quê hương của nhân vật Mười Ba Nghìn là một ngôi làng có truyền thống mò ngọc trai. Khi Mười Ba Nghìn còn nhỏ, làng này và làng hàng xóm có xảy ra tranh giành hải phận (để mò ngọc) dẫn đến việc kéo người làng ra biển đánh nhau. Cha của Mười Ba Nghìn chết do bị con trai khổng lồ kéo xuống nước trong trận tranh chấp đó, nhưng đáng nói là ở chỗ người làng nhìn thấy có người sắp chết đuối mà lại không cứu, với lý do đơn giản: Nếu như có người làng mình chết, quản lý địa phương sẽ dễ xử cho làng mình thắng được hải phận hơn. Đúng là mất nhân tính! Ngay đêm đó, người vợ ôm hộp tro cốt của chồng ra biển, rồi cũng bị con trai kia kéo xuống. Nhưng lúc người làng phát hiện có người phụ nữ ra biển lúc đêm khuya và nháo nhào lên chạy đi tìm, lại lý do không phải vì ra biển ban đêm nguy hiểm, mà là vì Thuồn Luồn cai quản biển không thích phụ nữ, họ sợ chọc giận Thuồn Luồn thì cả năm người làng sẽ không mò nổi ngọc nữa! Ừ, sau đó thì không mò nổi ngọc nữa thật! Nhưng trước khi người làng không còn mò nổi ngọc, Mười Ba Nghìn lúc đó mới chỉ là một đứa trẻ tầm mười tuổi đã phải mất cả mẹ lẫn cha trong một khoản thời gian ngắn, chỉ vì câu chuyện tranh giành ngọc trai và sợ Thuồn Luồn nổi giận, sau đó trở thành một đứa trẻ lang thang phiêu bạt…cuối cùng vì tội lừa đảo mà phải ở đợ cho gia đình Mộc Đại, à không, làm không công mới đúng…

Những câu chuyện này được kể không đến mức đánh động tâm can, nhưng cũng đủ khiến người đọc thấy bồi hồi xúc động. Tổng kết lại, mặc dù Bảy Thanh Hung Giản được xếp vào thể loại phiêu lưu kỳ ảo, nhưng tôi đánh giá cao yếu tố xây dựng câu chuyện nhỏ có tính nhân văn và đan xen các yếu tố tâm lý trong này nhiều hơn mức độ kịch tính, hồi hộp mà một truyện thuộc thể loại phiêu lưu cần có. Trên hết, thứ tôi hài lòng nhất trong truyện này là cách Vĩ Ngư xây dựng hình tượng nhân vật nữ của mình. Nữ chính trong truyện Vĩ Ngư phải nói là cá tính và độc lập. Cả Mộc Đại và Viêm Hồng Sa đều biết võ và tương đối giỏi võ, không phải loại yếu ớt cần được người khác bảo vệ. Hai cô đều có nét ngây thơ đáng yêu nhưng có đầu óc, biết suy nghĩ, không phải kiểu dựa dẫm hoặc ít ra thì có khái niệm tự dựa vào bản thân mình. Khi phát hiện mình yếu thế hơn người khác thì cũng tâm niệm phải rèn luyện bản thân để trở nên mạnh mẽ hơn. Đầu truyện, cô Mộc Đại còn hùng hổ dần anh trai Mười Ba Nghìn một trận tái mặt, đe doạ cả anh trai La Nhận, hâm đánh người ta một trận ra trò. Mặc dù sau đó cô phát hiện ra về võ thì cô thua La Nhận xa lơ xa lắc. Khi bị nhắc nhở là đã đến lúc cần phải tự lập, cô cũng không ngại đi tìm việc để tự đứng trên đôi chân của mình. Nói chung, tôi khá thích hình tượng phụ nữ độc lập kiểu thế. Không quá ngầu, quá bá đạo, nhưng biết tự lập và không dựa dẫm.

Đánh giá sơ sơ tập 1 là thế. Kỳ vọng tập 2, 3, 4 sẽ hồi hộp, kịch tính và đan xen nhiều câu chuyện hay hơn.

Trong truyện, có nhân vật thắc mắc tại sao bảy thẻ tre này lại đi gây ra các vụ án mà nó được chép lại. Mặc dù đáp án tác giả đưa ra không giống với suy nghĩ của tôi, nhưng xin phép được trình bày cảm nhận riêng của mình. Tôi cho rằng gây án chính là cách bảy thẻ tre này thể hiện bản thân mình. Bảy thẻ tre được dùng để ghi lại bảy vụ án đầu tiên trên đời, nghĩa là bảy vụ án này chính là hiện thân của chúng nó. Mà vật sống nào, cũng có nhu cầu chứng minh sự tồn tại của mình. Bảy thẻ tre gây án, không phải vì ác tính, mà là vì phải gây án thì người đời mới biết có chúng tồn tại trên đời.

– A Tĩnh viết, ngày 18/10/2021 –